Antarctica is het continent dat iedereen kent, maar het minst van af weet. Een immer witte plak land aan de onderkant van elke wereldkaart, met een op het eerste oog naamloze massa sneeuw. Het is, in tegenstelling tot de Noordpool, daadwerkelijk een op zichzelf staand continent, een eiland ter grootte van de VS omringd door oceanen, met onder een dikke laag ijs gewoon een definieerbare massa land. Maar eentje waar anno nu zelfs Google Maps nog op menig plek moeite heeft om de satellietfoto’s goed aan elkaar te plakken. Waar in het binnenland het kwik kan dalen tot een temperatuur van -89 graden Celsius. Waar pinguïns in grote getale van hot naar her migreren. Walvissen in de kustgebieden op kril jagen. De afkalvende ijskappen de metaforische aanjager voor iedere klimaatdiscussie vormen. Enkel wetenschappers in rudimentaire stations het land bewonen om meer over onze aarde te weten te komen. En wat nog meer? De nieuwsgier trekt aan tot verkenning van het ‘laatste’ continent.

Tegenwoordig bezoeken gemiddeld zo’n 75.000 tot 100.000 toeristen per jaar Antarctica. Op eigen houtje erheen is praktisch onmogelijk - het overgrote deel van de toeristen reist georganiseerd met een schip vanuit Zuid Amerika, waar een relatief goed aanbod van (expeditie)cruiseschepen via strikte regels vanuit hoofdzakelijk de Argentijnse stad Ushuaia koers zet naar het uiterste zuiden van onze planeet. Een ultiem avontuur.

Zo’n anderhalf jaar geleden is dit avontuur ook in mijn planning geslopen. In combinatie met Patagonië. Nóg zo’n plek die tot de verbeelding spreekt en al enkele jaren op mijn verlanglijstje staat. Patagonië is de naam van het gebied van het zuidelijke deel van Chili en Argentinië, met een winderige steppe in het Oosten en een spectaculair berglandschap van de zuidelijke Andes in het Westen. Dat outdoor kledingmerk Patagonia? Hun logo is gebaseerd op de bergkammen in dit gebied van de wereld en hun kleding misstaat niet tijdens het maken van een fijne hike door het dunbevolkte gebied. Kompas in de aanslag dus!

Een kaartje! Zelf in elkaar gezet, niet enkel grafisch maar ook qua reisschema. Dit is de trip waar ik jullie op mee terug wil nemen in dit verslag, om kennis te laten maken met de ongekende schoonheid aan deze kant van de wereld. In November van dit jaar heeft mijn avontuur drie weken lang plaats gevonden.

Ongekende schoonheid, ik herhaal het nog een keer. Hoewel bij terugkomst de trip eigenlijk voelt als twee reizen in één, is ongekende schoonheid wel van toepassing op beide locaties. Ik kan niet wachten om mijn beelden, indrukken en opgedane kennis met jullie te delen. Houd je van natuur? Zet je dan schrap. Want here we go!

De reis start in de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires, na een vlucht van meer dan 13 uur vanuit Amsterdam. Eigenlijk verdient Buenos Aires een verslag voor zichzelf, omdat de beleving aldaar zó anders is dan de rest van de trip. Op zowel de heen- als terugweg heb ik ongeveer een dag de tijd om te zien wat deze stad bijzonder maakt - de kleurrijke straat Caminito in de wijk La Boca, de breedste straat ter wereld Avenida 9 de Julio, het roemruchte Plaza de Mayo, de excentrieke begraafplaats La Recoleta, de gemoderniseerde haven Puerto Madero en natuurlijk de talloze restaurants met vlees, vlees en nog eens vlees. Buenos Aires wordt ook wel het Parijs van het Zuiden genoemd, maar ik zou het eerder een uit de kluiten gewassen Madrid willen noemen. Ik hoop dat jullie voor nu genoegen nemen met deze collage als zoethoudertje, want graag start ik aan het eerste deel van dit verslag.

Deel 1: Patagonië.

Daar zijn we. Airolíneas Argentinas heeft me nog een keer vier uur zuidelijker Argentinië in gebracht. Vanuit hier, in het kleine stadje El Calafate, zal ik in de komende dagen een bezoek brengen aan de Perito Moreno Glacier, de bergen nabij El Chaltén en het in Chili gelegen Torres del Paine. Reeds op het vliegveld voelt de wereld al buitenaards, door het uitgestrekte landschap en het gebrek aan bomen. Het doet een beetje denken aan IJsland. Het stadje El Calafate is een uitzondering op de leegte van Patagonië, maar het ontbreekt deze inmiddels tot toeristen hub verworden plaats aan verkeerslichten, strepen op de weg en lantaarnpalen, waardoor het haast lijkt alsof je door een experiment rijdt. Inchecken bij het hotel, en hop, met de huurauto naar de Perito Moreno Glacier.

Bam! Wat een apparaat. Is dit echt? Je hebt gletsjers en gletsjers - en dit is het summum. Vijf kilometer breed, zestig (plaatselijk zelfs zeventig) meter hoog. Dagelijks schuift het ijs ruim een meter vooruit, met afbrokkelende schotten ijs in het water ten gevolge. Het ding piept en kraakt. Zo nu en dan het geluid dat lijkt op een ontploffing - en schichtig zoeken de ogen van alle aanschouwende toeristen over de hele breedte naar de locatie waar een minuscuul stukje van het geheel verzakt. Machtig.

De enig echt goede en veilige plek om het natuurfenomeen te aanschouwen, is via een uitgebreid paden netwerk aan de oostzijde van de gletsjer. Hier kun je makkelijk een tweetal uren dwalen over verschillende niveaus van goed begaanbare trappen en vlonders. Er varen ook boten richting de gletsjerwand die nog iets dichterbij komen, maar ook dezen houden gepaste afstand.

Formaatje.

Nog genoeg ijs in aantocht. De afkalvende wand van de Perito Moreno Glacier blijft hierdoor al heel wat decennia lang relatief stabiel op zijn plek liggen.

Vanzelfsprekend smelten de afgebroken stukken in hun aftocht steeds verder weg en komt er hier een eind aan ijsblokken die al duizenden jaren oud zijn.

Nog een keertje dan! Wat een pracht.

Een nieuwe dag, op naar het Noorden! Het dorp El Chaltén ligt op een twee- tot drietal uren rijden van El Calafate en de wegen voeren door niemandsland. In eerste instantie hoofdzakelijk steppe, maar de Andes komt steeds dichter in de buurt en zal alhier voor het genot van de dag gaan zorgen.

Hiken in de bergen. Met de app AllTrails op zak en het bijbehorende kompas rond mijn pols zal de route van bijna 23 kilometer in ieder geval niet scheef lopen op navigatie. Genoeg proviand en laagjes extra kleding in de rugzak en de hele dag feest!

Het avontuur tegemoet.

Het eerste vista. Prachtig! Rio de las Vueltas in zicht.

De hike richting de bergkam aan de horizon hier, die heen en terug over hetzelfde pad voert, bestaat uit een gemiddelde klim in de eerste sectie, een tamelijk vlak stuk halverwege en een stevige klim in de laatste sectie.

Stukje bos trotserend.

Mount Fitz Roy. Het logo van kledingmerk Patagonia. Misschien wel een van de mooiste bergen ter wereld? Wie zal het zeggen. De verticale wanden priemen bijna 3,5 kilometer boven zeeniveau de lucht in en vormen de grens tussen Argentinië en Chili.

De laatste 2 kilometer tot aan het eindpunt van de heenweg klim je ruim 400 meter de hoogte in, wat een tamelijke intensieve aangelegenheid is - je zou kunnen stellen dat het constant zo steil als een trap naar boven voert. De rotsige ondergrond zorgt zo hier en daar ook voor uitdagingen, maar wat wordt het uitzicht prachtig, zo achterom kijkende.

Bijna daar!

De bewolking neemt gelukkig af naarmate de tocht vordert. ‘You’re almost there, it’s totally worth it!’ is de unanieme aanmoediging die iedere passant op de weg terug op dit punt uitdeelt. Ik vind het hier al schitterend.

Made it! Wat een uitzicht. De kleur van het water. De kleur van de rotsen. De vorm van de rotsen. De wolken die rond de bergtoppen dansen. Nog een keer de kleur van het water. Nog een keer de kleur van de rotsen. Ik blijf hier een uur observeren en nuttig voldaan mijn meegenomen maaltijd. Iedereen is blij hier en ingetogen onder de indruk.

Visite! Een Kuifcaracara komt hallo zeggen en ik wuif terug.

Met lichtelijk pijn in het hart terug naar beneden maar weer. Om de zoveel meter toch even achterom kijken en nog een keer het silhouet in me opnemen. Al met al is de trail Laguna de Los Tres goed voor ruim 6,5 uur vermaak.

Over de vlaktes heen El Calafate weer opzoeken en klaar maken voor de volgende dag.

Tijdens een van mijn eerste Google acties op ‘Patagonië’ dook een bergketen in de afbeeldingen op die haast AI gegenereerd leek te zijn - Torres del Paine. Een absolute must-do voor deze reis dus. Torres del Paine ligt echter in Chili en omdat het (op mijn moment van boeken althans) niet mogelijk was om met een huurauto de grens tussen Argentinië en Chili over te steken, heb ik besloten om de trip naar Torres del Paine te maken via een georganiseerde dagtour vanuit El Calafate. De verhouding uren in de bus tegenover uren ter plaatse zijn niet optimaal in balans - maar ik heb het er graag voor over. Het is tevens wel prettig om ook weer even een gedeelde ervaring te hebben tijdens de reis, achterover te kunnen leunen, een zeer kundige gids te hebben en naast me zit een solo traveler uit Vancouver waar wat smalltalk ook best OK mee is.

Welkom in Chili! Het duurt eventjes bij de grensovergang maar ik krijg een fraaie stempel in mijn paspoort (de eerste van de reis, Argentinië deelt helaas niks uit).

En welkom in Torres del Paine. De blauwe torens. De zuilen in de achtergrond hier zijn de duidelijke naamgever, maar het Nationaal Park waarin het bergmassief zich bevindt, strekt zich wijds uit en huisvest meer moois. Wat overigens ook direct opvalt is dat Chili een stuk groener is dan Argentinië.

Deze kolos is het absolute hoogtepunt wat mij betreft. Los Cuernos. De hoorns. Veeg mij maar op. Van voet tot top ruim twee kilometer schoon aan de haak. En dan wederom die onnatuurlijke verticale wanden er tussenin. Honderd punten!

De waterval Salto Grande, ietsje verderop.

Gletsjer incoming!

We verblijven al met al een uur of vijf in en rondom het gebied van Torres del Paine, alwaar we tijd krijgen om als groep op diverse plekken rond te wandelen en te genieten van veel verschillende uitzichten. Nog een blik op Los Cuernos!

En dan is daarmee het eerste deel van Patagonië zeer vruchtbaar gebleken, maar ook wel uitgespeeld. De vierde dag doe ik wat rustiger aan rondom mijn hotel aangezien de afgelopen dagen er redelijk in gehakt hebben qua vermoeidheid en indrukken… en ik maak me op voor de vlucht een dag later, die nóg zuidelijker voert.

Op naar Ushuaia, de zuidelijkste stad ter wereld.

Gearriveerd! Ushuaia is een stukje groter dan El Calafate - met zo’n 60.000 inwoners duidelijk een stad. En daarmee is de claim van zuidelijkste stad ter wereld dan ook wel terecht, maar de eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat er ook nog een dorpje in Chili bestaat, nét ietsje zuidelijker, genaamd Puerto Williams.

Nu goed ik ga er niet moeilijk over doen en gun Ushuaia graag alle aandacht. Fin del Mundo. Het einde van de wereld. Ook niet helemaal zo natuurlijk, met Antarctica in het achterhoofd. Maar tot halverwege de 19e eeuw moet men vast wel zulks gedacht hebben toen men hier arriveerde. En wederom eerlijk is eerlijk - hier eenmaal zelf mogen rondlopen na in totaal al bijna 20 uur gevlogen te hebben, vóelt ook alsof je al aan het eind van de wereld zit. De bewóonde wereld dan. Nou laten we het zo noemen dan. Ushuaia, zuidelijkste stad ter wereld, het einde van de bewoonde wereld. Zijn we het daar over eens.

Ushuaia ligt prachtig tegen de bergen aan met dergelijke kleurrijke bouwwerken. Het uitzicht op de stad vanuit de luchthaven moet wel een van de mooiste aanblikken op een stad zijn vanuit een vliegveld die ik ken - meestal is het toch altijd wel eerst meuk bij fraaie wereldsteden waar je je vanaf de luchthaven doorheen moet worstelen alvorens je daadwerkelijk de stad ziet. Niets van zulks hier.

De vibe van de architectuur, materialen en kleuren doet enigszins denken aan de IJslandse hoofdstad Reykjavik.

Van dichtbij is het toch allemaal net wat vuiler en armoediger dan de noordelijkste Europese hoofdstad, maar zo hier en daar vind je ook in Ushuaia fraaie doorkijkjes. Het is zeker geen stad waar je een volle dag om kunt krijgen - in twee uurtjes heb je alles wat ertoe doet wel gezien - maar als hub op weg naar het avontuur functioneert het meer dan prima. Ik huur ook hier een auto en geniet nog van twee roadtrips extra naar het Oosten en Westen.

De eerste, naar het Oosten, voert me zo ver als mogelijk is de punt van Zuid Amerika in. Als we naar de kaart kijken, zien we dat de Argentijnse provincie Vuurland waar ik me in bevind echt het uiterste eind is van het continent. Maar het állerlaatste puntje is niet meer dan wildernis. Met mijn huurauto lukt het nog net om de laatste stukken verharde weg die tot het eerstvolgende dorpje Tolhuin voeren, te bestieren… maar verder kom ik niet. Het uitzicht is wederom zeer tof, misschien nét niet zo indrukwekkend als de bergen nabij El Calafate, maar ik doe het ervoor.

De tweede roadtrip, naar het Westen, brengt me naar het Nationaal Park Tierra del Fuego. Vuurland dus, maar dan in het Spaans. Hoewel mijn eerste gedachten bij de tot de verbeelding sprekende naam uit zouden gaan naar wellicht vulkanische activiteiten in de aarde, stamt de naam juist af van de kampvuren van de Yahgan indianen, die ontdekkingsreiziger en naamgever Ferdinand Magellaan in de 16e eeuw zag branden toen ie er voor het eerst arriveerde.

Hier kun je fijn wandelen. Nog even genieten van het feit dat hier überhaupt bomen zijn!

Bomen en kleur. Toffe moerasachtige omgeving hier.

En bijzonder rotswerk.

Nog meer einde van de wereld vinden we bij Estacion Fin del Mundo - de zuidelijkste spoorlijn ter wereld met het boemeltreintje El Tren del fin del Mundo. Oorspronkelijk aangelegd om gevangen te transporteren, nu enkel nog een toeristische attractie. Leuk om even kort te koekeloeren in het station. Ik ben net geen treinfan genoeg om ook daadwerkelijk een ritje met de trein te maken, maar ik neem genoegen met het aanzicht en zet mijn tocht verder.

Nationaal Park Tierra del Fuego is een hele fijne plek om zonder al teveel fysieke uitdaging in hoogteverschil lekker te wandelen. Zoals gezegd geniet ik nog even van de bomen, warmte van de zon en de kleuren om me heen. En van auto’s en wegdek in de buurt. Van civilisatie in Ushuaia. Het zal voorlopig even de laatste keer zijn, want het schip naar Antarctica dient zich inmiddels al aan in de haven. Het laatste continent wacht!